)
Gips is een belangrijk materiaal in de afbouw wat na oplevering niet meer als zodanig zichtbaar is. Het fungeert als veilig fundament achter een eenvoudige, snelle en nette afwerking van wanden en plafonds en weggewerkte installaties. Er wordt dan ook extreem veel mee gewerkt in nieuwbouw en renovatie. Waarom? Hoe komt dat en hoe is dat ontstaan? Egbert Zeef is ad interim planmanager bij Etex Building Performance en neemt ons mee in een stukje van die reis tot nu.
Stap 1: de ontdekking.
De ontdekking van gips stamt van origine uit de oudheid in Egypte. ‘Door een vuurtje te stoken en het vuur later te blussen met water, ontdekte men dat het materiaal hard werd,’ vertelt Egbert. In de twintigste eeuw zijn de eerste stappen gezet in de doorontwikkeling tot bouwmateriaal.
‘Men ontdekte dat er een reactief materiaal ontstond door gips wat uit de natuur komt, eerst te branden bij een temperatuur rond de 150 graden Celsius. Het reactieve gips, wil graag terug naar de originele status. Door het weer toevoegen van water en additieven ontstaat er een oneindig lange plaat die gevormd wordt in de vorm van een gipsplaat.’
Vanuit het oogpunt woningen brandveiliger te maken bedacht Augustin Sackett in 1890 dat hij gips tussen twee vellen viltpapier kon gieten. Daarbij werd gebruik gemaakt van een houten rad met een diameter van maar liefst zes meter. Voor deze uitvinding vroeg Sackett, met zijn bedrijf Sackett Wall Board Company, patent aan dat in mei 1894 werd toegekend. Zo werd de eerste gekartonneerde gipsplaat geboren. In 1916 werd er een eerste fabriek gebouwd waarmee de basis voor de productie van de gipskartonplaat is gelegd. Na Tweede Wereldoorlog verscheen het zogenaamde British plasterboard als eerste op de Europese markt.
Stap 2: Uitvinding.
De ontdekking van gips stamt van origine uit de oudheid in Egypte. ‘Door een vuurtje te stoken en het vuur later te blussen met water, ontdekte men dat het materiaal hard werd,’ vertelt Egbert. In de twintigste eeuw zijn de eerste stappen gezet in de doorontwikkeling tot bouwmateriaal.
‘Men ontdekte dat er een reactief materiaal ontstond door gips wat uit de natuur komt, eerst te branden bij een temperatuur rond de 150 graden Celsius. Het reactieve gips, wil graag terug naar de originele status. Door het weer toevoegen van water en additieven ontstaat er een oneindig lange plaat die gevormd wordt in de vorm van een gipsplaat.’
Vanuit het oogpunt woningen brandveiliger te maken bedacht Augustin Sackett in 1890 dat hij gips tussen twee vellen viltpapier kon gieten. Daarbij werd gebruik gemaakt van een houten rad met een diameter van maar liefst zes meter. Voor deze uitvinding vroeg Sackett, met zijn bedrijf Sackett Wall Board Company, patent aan dat in mei 1894 werd toegekend. Zo werd de eerste gekartonneerde gipsplaat geboren. In 1916 werd er een eerste fabriek gebouwd waarmee de basis voor de productie van de gipskartonplaat is gelegd. Na Tweede Wereldoorlog verscheen het zogenaamde British plasterboard als eerste op de Europese markt.
Stap 3: Verwerking.
Gezien het lichte gewicht en de efficiënte verwerking, bleken de gipsplaten in Nederland een welkom alternatief voor het traditionele metselen met stenen en cement en de latere blokken. Vanaf de jaren ‘60 werden er meer fabrieken gebouwd, wat heeft geleid tot de professionele toepassing van de gipskartonplaat als zodanig. Tot zover een stukje geschiedenis. Waarom en in welke situaties wordt gips zo veelvuldig toegepast? Volgens Egbert zit het waarom hem vooral in de vele mogelijkheden in combinatie met andere bouwmaterialen. ‘Bovendien is gips geschikt voor gebruik door meerdere klantengroepen. Denk aan de Doe-het-zelver en de afbouwer dan wel aannemer die het product verwerkt op bouwprojecten en in (prefab) woningen. De industrie koopt gipsplaten in om ze te veredelen. Tenslotte zijn er natuurlijk de bouwbedrijven die een project hebben ergens in het land. Zij laten samengestelde pakketten neerzetten op etages van een flat-, of kantoorgebouw om het gips te verwerken.’
Gips is een vrij uniek materiaal en er zijn niet veel materialen die kunnen concurreren op kwaliteit en prijs. Egbert noemt het materiaal ‘Fit for use’. ‘Men kan snel een wand opbouwen met regulerende en isolerende eigenschappen. Een gipsplaat is vochtafstotend of extra brandwerend te maken door additieven toe te voegen in de kern. Naast geluidsabsorberend zijn er platen die extra hard zijn. Allemaal voorbeelden van toepassingen die in de loop der jaren zijn ontwikkeld. Het aanbod is qua karakteristieken veel groter geworden. En dus wordt het product, met een scala aan toepassingen door veel klanten afgenomen.’
Stap 4: Ontwikkelingen vanaf de jaren '80 tot nu.
In de afgelopen jaren hebben een aantal belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden die een effect hebben gehad op de kosten en milieubelasting. Onder invloed van marktwerking zijn de prijzen onder druk komen te staan wat een gewichtsverlaging van de gipsplaat tot gevolg had. Daarnaast vond er na een grootschalig Europees onderzoek nog een ingrijpende wijziging plaats: de overstap van natuurgips naar rookgas ontzwavelingsgips.
Deze stap had drie componenten in zich: kosten, duurzaamheid en veiligheid:
Minder gips is minder water nodig, is minder water te verdampen
Minder CO2 uitstoot in de bewerking
Minder plaatgewicht is betere arbeidsomstandigheden voor de verwerker
Als bewijs van recycling als significant onderdeel van de (her)productie kwamen er producten op de markt die het predicaat Cradle2Cradle dragen.
Meer oog voor het duurzame aspect in de gehele bouwketen. De gipsplaat is in de loop der jaren veel lichter geworden en er wordt steeds minder energie gebruikt om de plaat te maken. Het gipskarton wat gebruikt wordt om de gipsplaat te maken wordt tegenwoordig van volledig gerecycled karton gemaakt.
Grondstoffen beschikbaarheid.
Het gips is niet oneindig voorradig en werd tot voorheen enkel gehaald uit mijnen. Na de Industriële revolutie bepaalden de overheden dat de uitstoot van zwavel in de lucht zo niet meer langer kon. ‘In de jaren ‘80 kwam er een beweging op gang waarbij gips niet langer een afvalproduct was in de reactoren maar werd omgezet tot grondstof.’ Zo ontstond er een nieuwe bron vanuit de centrales waar kolen werden verbrand. ‘Wat volgde was een complete omschakeling in de fabrieken om het zogenaamde rookgasontzwavelingsgips te produceren en het opnieuw uitvoeren van alle testen. Sinds eind jaren ‘90 gebruiken we alleen dit type gips.’
Stap 5 het moderne bouwproces.
We kunnen stellen dat de toepassing van gips past in het plaatje van een toekomstgericht bouwproces. Het product evolueert mee op zo’n manier dat het zo duurzaam mogelijk wordt geproduceerd en de verwerker er met oog op fysieke belasting, op een meer duurzame manier projecten mee afwerkt. Wat maakt Etex Building Performance een sterke partij in het moderne bouwproces? Volgens Egbert is er een verschuiving gaande van gericht zijn op productie en de kosten naar samenwerking. ‘Dit werkt door in alle processen. We worden gezien als bedrijf met goede leverprestaties. Punctueel en snel leveren en snel problemen oplossen. De kracht zit hem in de organisatie en dit wordt goed in de strategie tot uiting gebracht.’
De visie van Etex Building Performance is de klant laten groeien. ‘In alle facetten van klantcontact komt dit terug. We willen meedenken hoe de klant kan ontwikkelen en groeien. Daarom bouwen we aan vertrouwensrelaties. Zo kijken we gericht naar wat de klant wil en hoe we kunnen helpen daar te komen.’
Meer weten over Siniat producten en diensten van Etex Building Performance? Bel met je vertegenwoordiger of via Obimex op telefoonnummer 0546 - 455 513.
)
)
)
)